Pages

शब्दांच्या जाती नाम, सर्वनाम, विशेषण, क्रियापद

 शब्दांचे असे आठ प्रकार आहेत त्यांनाच शब्दांच्या आठ जाती असे म्हणतात. बदल होणे याला व्याकरणात विकार असे म्हणतात. शब्दांच्या आठ जातींपैकी नामसर्वनामविशेषण व क्रियापद ही चार विकारी आहेत म्हणजेच त्यांच्यात लिंगवचनविभक्ती यामुळे बदल होतो. क्रियाविशेषणशब्दयोगीउभयान्वयी व केवलप्रयोगी ही चार अविकारी आहेत म्हणजेच त्यांच्यात लिंगवचनविभक्ती यामुळे बदल होत नाही. विकारी व अविकारी यांना अनुक्रमे सव्यय व अव्यय असे म्हणतात.    



१) नाम  वाक्यात येणा-या शब्दांपैकी जे शब्द प्रत्यक्षात असलेल्या किंवा काल्पनिक वस्तूंची किंवा त्यांच्या गुणांची नावे असतातत्यांना नाम असे म्हणतात.

२) सर्वनाम  जे शब्द कोणत्याही प्रकारच्या नामांच्या ऐवजी येतात त्यांना सर्वनाम असे म्हणतात.

३) विशेषण- जे शब्द नामाबद्दल अधिक माहिती सांगतात व त्यांचे क्षेत्र मर्यादित करतात त्यांना विशेषण असे म्हणतात          

४) क्रियापद- जे शब्द क्रिया दाखवून वाक्याचा अर्थ पूर्ण करतात त्यांना क्रियापद असे म्हणतात. 

५) क्रियाविशेषण- जे शब्द क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती सांगतात त्यांना क्रियाविशेषण असे म्हणतात.

६) शब्दयोगी अव्यय  जे शब्द नामांना किंवा सर्वनामांना जोडून येतात व वाक्यातील शब्दांचा संबंध दाखवतात त्यांना शब्दयोगी अव्यय असे म्हणतात.

७) उभयान्वयी अव्यय  जे शब्द दोन शब्द किंवा दोन वाक्ये जोडतात त्यांना उभयान्वयी अव्यय असे म्हणतात. (१) समूच्ययबोधक उभयान्वयी अव्यय, (२) विकल्पबोधक उभयान्वय, (३) न्यूनत्वबोधक अव्यय, (४) परिणामबोधक  अव्यय

८) केवलप्रयोगी अव्यय  जे शब्द आपल्या मनातील वृत्ती किंवा भावना व्यक्त करतात त्यांना केवलप्रयोगी अव्यय असे म्हणतात.

१. हर्षदर्शक केवलप्रयोगी अव्यये २. शोकदर्शक केवलप्रयोगी अव्यये  ३. आश्चर्यकारक केवलप्रयोगी अव्यये ४. प्रशंसादर्शक केवलप्रयोगी अव्यये ५. संमतिदर्शक केवलप्रयोगी अव्यये ६. विरोधीदर्शक केवलप्रयोगी अव्यये ७. तिरस्कारदर्शक केवलप्रयोगी अव्यये ८. संबोधनदर्शक केवलप्रयोगी अव्यये ९. मौनदर्शक केवलप्रयोगी अव्यये



शब्दांच्या जाती सराव प्रश्नपत्रिका- 



1➤ प्रश्न १ ला – आमच्या शाळेत अनेक खेळाडू, गायक व लेखकही आहेत. या वाक्यात एकूण किती सामान्यनामे आली आहेत ?

2➤ प्रश्न २ रा – (प्रामाणिकपणा)हा कुत्र्याचा गुण आहे. कंसातील शब्दाचा नाम प्रकार ओळखा ?

3➤ प्रश्न ३ रा – (शहाण्याला) शब्दाचा मार. कंसातील शब्दाची जात कोणती ?

4➤ प्रश्न ४ था –मीठामुळे जेवणाची रूची वाढते. दिलेल्या वाक्यात किती नामे आहेत ?

5➤ प्रश्न ५ वा –खालीलपैकी कोणते नाम ‘धर्मवाचक’ नाम आहे ?

6➤ प्रश्न ६ वा - (कोण) ही गर्दी! या वाक्यातील कंसातील शब्दाचा सर्वनाम प्रकार कोणता ?

7➤ प्रश्न ७ वा – त्याने (आपण) होऊन चूक कबूल केली. दिलेल्या वाक्यातील कंसातील सर्वनामाचा प्रकार कोणता?

8➤ प्रश्न ८ वा –(ज्याने) करावे त्यानी भरावे. दिलेल्या वाक्यातील कंसातील शब्दाचा सर्वनाम प्रकार ओळखा.

9➤ प्रश्न ९ वा- पुढीलपैकी कोणत्या वाक्यात कंसातील शब्दाची जात सामान्य नाम आहे ?

10➤ प्रश्न १० वा- पुढीलपैकी कोणते सर्वनाम प्रश्नार्थक सर्वनाम व अनिश्चित सर्वनाम या दोन्ही प्रकारात वापरतात ?

11➤ प्रश्न ११ वा- पुढीलपैकी कोणते सर्वनाम ‘पुल्लिंगी’ व ‘स्त्रिलिंगी‘ दोन्हीसाठी वापरू शकतो ?

12➤ प्रश्न १२ वा- (माझे) पेन हरवले आहे. कंसातील विशेषणाचा प्रकार ओळखून पर्याय क्रमांक निवडा ?

13➤ प्रश्न १३ वा- खालीलपैकी कोणते संख्याविशेषण नाही ?

14➤ प्रश्न १४ वा- खालीलपैकी कोणत्या वाक्यात अधिविशेषण आले नाही ?

15➤ प्रश्न १५ वा- खालीलपैकी धातुसाधित विशेषण कोणते ?

Your score is

Post a Comment

3 Comments